Kompletan sadržaj ove prezentacije  autorsko je delo gospodina Nenada Lukića iz Železnika.

 
IME NASELJA

Prema arheološkim nalazima utvrđeno je da je u periodu rimske vladavine nad Beogradom i okolinom, u ataru današnjeg Železnika postojala odbrambena zidina koja se prostirala od Makiša, preko Železnika do Ostružnice. Kada se gradila fabrika ''Ivo Lola Ribar'', 1948. godine, pronađeni su ostaci ove odbrambene konstrukcije i antičkog kastela. Ostaci zidina građeni su od zemlje, opeke, maltera i grubo lomljenog kamena. Takođe na ovom lokalitetu iskopan je jedan rimski sarkofag, mnogo metalnog novca, keramičke posude, jedna mermerna glava i mnogi drugi predmeti. Po mišljenju arheologa, u Železniku je na lokalitetu „Kalemi“ postojalo rimsko utvrđenje u kojima su se nalazile topionice za topljenje rude po čemu je najverovatnije mesto i dobilo ime Železnik.
Austrijanac Feliks Kanic u svojoj studiji '' Srbija- zemlja i stanovništvo od rimskog doba do kraja HIH veka''. piše: '' Samo ime Železnika, mesta koje leži nešto zapadnije( od Avale), i ostaci tamošnjih velikih topionica, ukazuju na nekadašnju proizvodnju železa..'' U narodnom predanju postoji još jedna teorija o preradi rude železa.. po kojoj je ruda vađena u Sremčici, na lokalitetu ''Provalija'', a u Železniku je topljena.

ISTORIJA ŽELEZNIKA

Železnik je kao naseobina najverovatnije postojao još pre 7000. godina u praistorijskom dobu, neolitu. Za ovu tvrdnju postoji samo logička pretpostavka, jer je 1948. godine iskopavanjem pronađeno neolitsko naselje u Žarkovu, na lokalitetu „Ledine''. Razdaljina između Žarkova i Železnika iznosi samo 5 kilometara, pa se, zbog sličnog geografskog položaja ova dva naselja, pretpostavlja da je i u Železniku postojala takva naseobina. Tokom istorije širu okolinu Beograda su naseljavali, Tračani, zatim Iliri da bi na kraju keltsko pleme Veliki Skordisci osnovali stari Beograd, tadašnji Singidunum, početkom III veka pre nove ere.
U periodu od ranog Srednjeg veka pa sve do pada Beograda pod osmansku vlast 1521. godine, za sada nemamo pisanih podataka o postojanju mesta, ali se zbog blizine Beograda, sačuvanog imena još iz rimskog vremena i još nekih faktora može zaključiti da je i u ovo vreme postojala naseobina u ataru danšnjeg Železnika.
Prvo pominjanje sela nalazimo u turskim izvorima tj. u popisu Vlaha beogradske nahije iz 1528. godine, kada se tadašnji Železnik zvao Suhi Železnik.
Suhi Železnik naseljavali su Vlasi, ali da ne bi bilo zabune ne kao etnička grupa, već kao društvena grupa, prostije rečeno, Srbi sa vlaškim statusom, koji su za razliku od raje imali povlašćeniji status u Osmanskom carstvu.
U periodu između 1560 i 1717. godine nama značajnijih podataka o samom mestu.
Do novog rata između Turske i Austrije dolazi 1717. godine, Austrijanci pobeđuju Turke, osvajaju Beograd i deo Srbije do Jagodine. Sve do 1739. godine Železnik je bio u sastavu austrijske ''Kraljevine Srbije'' i iz ovog vremena je sačuvano nekoliko interesantnih podataka vezanih za samo mesto Železnik.
U periodu između 1739. i 1788. godine Železnik se opet nalazio pod turskom upravom. Te 1788. godine počeo je novi rat između Turaka i Austrijanaca i Srbi su se u velikom broju odazvali u ovaj rat. Formiran je odreda dobrovoljaca u našem narodu poznatijih kao „frajkori“, čiji je jedan od komandanta bio kapetan Živko Milinković, predak familije Marković iz Železnika, dok su u „frajkoru“ učestvovali i članovi familije Praizović. Iz ovog rata ostala je zapamćena bitka u kojoj je odred „frajkora“ pod vođstvom kapetana Radiča Petrovića i Vlajka Stojkovića razbio Turke kod Kučuk-Huseinove vodenice, u blizini Železnika, gde su Srbi posekli 40 turskih glava.
Pošto je sklopljeno primirje 1791. godine, došlo je do surove odmazde Turaka, a selo je otišlo preko Save i u zbegove u okolne šume, ali se po smirivanju nasilja opet vratilo na svoja ognjišta.

 
ŽELEZNIK U 19. VEKU

PRVI I DRUGI SRPSKI USTANAK

Organizatori i vođe prvog ustanka u Železniku bili su braća Arsenije i ĐorđeMilovanović koji je bio poznatiji po nadimku ''Guzonja'' i u to vreme bio jedan od čuvenijih ljudi u okolini Beograda. Đorđe je učestvovao u svim pripremama za ustanak, na Ostružničkoj skupštini 1804. godine i na pregovorima sa dahijama u Zemunu. Prilikom početka opsade grada Beograda u Železniku je bio iskopan šanac kao jedna od linija odbrane od Turaka iz Beograda, koji je branio Đorđe sa svojim ustanicima. U samom Železniku i njegovoj okolini u prve dve godine ustanka bilo je mnogo sukoba, a jedna od većih bitaka, u kojima su učestvovali i tadašnji ustanici iz Železnika, odigrala se kod Belih Voda 1806. godine.
U Drugom ustanku ustanici iz Železnika i Ostružnice okupljali su se u vojsku kapetana Nikole Stankovića iz Ostružnice i logor im se nalazio u neposrednoj blizini Železnika. Zadatak im je bio da paze na kretanje Turaka iz Beograda i na Obrenovac. Ustanici iz Železnika i Ostružnice učestvovali su u oslobađanju Paleža (Obrenovca) zajedno sa ustanicima kneza Miloša i Jovice Milutinovića.

 
RAT ZA NEZAVISNOST 1876-1878

U leto 30. juna 1876. godine kralj Milan je po završenoj mobilizaciji i koncentrisanju srpskih snaga, iz Deligrada objavio rat Turskoj carevini. Zbog loše situacije na frontovima, ali više na nagovor Rusije, sklopljen je mir sa Turcima 28. februara 1877. godine. Meštani Železnika i okolnih mesta bili su učesnici ovog rata u velikom broju i bili su mobilisani u Moravsku vojsku pod komandom ruskog generala Mihaila Černejeva, a neposredno u Šumadijsku diviziju pod komandom pukovnika Ljubomira Uzun-Mirkovića.
Srbija 12. decembra iste 1877. godine ponovo objavljuje rat Turskoj. Iako je glavni cilj rata bila Bosna i Hercegovina, Srbija se se morala zadovoljiti samo sa oslobađenjem južnih krajeva od turske vladavine. U nezadrživom naletu borci iz Šumadijskog korpusa u kojem je najverovatnije bilo i dosta vojnika iz Železnika i okolnih mesta, pod komandom generala Jovana Belimarkovića. oslobađaju Niš, a zatim i Vranje, posle 490 godina turske vladavine. Podataka o poginulim ili ranjenim borcima iz Železnika nema, ali se zato u porti moštaničke Crkve nalaze grobovi nekoliko njihovih meštana koji su poginuli u ovim ratovima. Jedini čvrst, ali ipak neposredni dokaz o učešću ljudi iz Železnika u ova dva rata jeste sačuvana slika Luke Lukića-Mandića iz tog perioda, u uniformi Narodne vojske Kralja Milana.

Izgled sela u 19 veku